“Dập dìu” sắc phục người Dao – Thổ Cẩm Mela

Người Dao ở Việt Nam có nhiều nhóm địa phương khác nhau có tên gọi là Dao đỏ, Dao quần chẹt, Dao lô ngang, Dao tiền, Dao quần trắng… Đàn ông Dao để tóc dài búi sau gáy, hoặc để chỏm tóc trên đỉnh đầu. Y phục thường quần áo ngắn hoặc dài màu chàm. Trang phục của phụ nữ phong phú hơn, hiện vẫn giữ được các nét hoa văn truyền thống. Người Dao có nền văn hoá lịch sử lâu đời và tri thức dân gian rất phong phú, đặc biệt là y học cổ truyền.

Người Dao Đỏ (trái) và Người Dao Tiền (phải) ở Cao Bằng

Người Dao nói chung rất coi trọng chuyện ăn mặc, ngay cả trẻ nhỏ cũng được bố mẹ trau chuốt cho những trang phục truyền thống. Vì kỹ thuật làm ra được một bộ trang phục truyền thống rất cầu kỳ và trải qua nhiều công đoạn nên họ thường xuyên truyền lại cho con cháu kỹ thuật dệt, nhuộm, trang trí và may vá trang phục truyền thống với mong muốn gìn giữ nét truyền thống của dân tộc bắt đầu từ những trang phục cầu kỳ của mình.

Người Dao Đỏ ở Lào Cai

Mùa xuân
Anh là con chim rừng tìm bạn
Lặn lội từ bản dưới lên bản trên
Được thấy bạn em ngồi dệt thổ cẩm
Cái nụ hoa hồng lồng vào nhau…

Bạt ngàn những núi cùng rừng, những ruộng cùng nương. Người Dao trồng cây lúa nước để ăn no cái bụng, trồng cây bông để se sợi, dệt vải, tìm cây lá để nhuộm màu. Họ có tục trồng bông trên núi, tranh thủ lúc nương rẫy nhàn việc làm những công đoạn sơ chế: bật bông, ép hạt, se sợi, dệt vải. Để may, thêu thành những trang phục cho mình và người thân, sáng tạo nên những tác phẩm nghệ thuật – màu sắc tinh diệu, chi tiết sắc sảo mang hơi thở của ‘hương đồng gió nội’. 

Dao Đỏ ở Yên Bái

Người Dao thường gieo hạt vào tháng một, tháng hai để tránh sương muối. Khi lấy được bông, họ đun qua nước sôi, ngâm vào nước lạnh, vớt ra đùm thành con. Dụng cụ chủ yếu hình thành nên bộ trang phục là chiếc khung dệt, vật cần thiết trong mỗi gia đình người Dao. Chỉ với hai thoi dệt chính, phụ; người phụ nữ Dao có biệt tài dệt được vải trắng lẫn vải màu.

 

Trang phục Dao Đỏ ở Sapa

Ngay từ khi còn bé cô gái Dao đã được các bà mẹ dạy cho từng đường tơ, sợi chỉ, may vá, thêu thùa. Đến khi biết làm duyên cũng là lúc đường tơ sợi đã thành thục. Họ được dạy từ những công đoạn giản đơn, đến phức tạp, từ những chi tiết nhỏ đến cách nhuộm lại tấm áo chàm cho mới khi nó bạc màu. Bằng cách truyền nghề, chỉ dẫn thấu đáo của các bà, các mẹ tạo cho người phụ nữ Dao một nếp nghĩ ăn sâu vào tiềm thức, như một sắc thái độc đáo của văn hóa Dao.

 

Trang phục người Dao Tiền ở Bắc Cạn

Các họa tiết trên trang phục của thiếu nữ Dao được thêu không theo mẫu vẽ sẵn trên vải mà hoàn toàn dựa vào trí nhớ và thêu ở mặt trái của vải để hình mẫu nổi lên. Kỹ thuật in hoa văn trên vải bằng sáp ong của người Dao rất độc đáo. Người ta dùng bút vẽ hay nhúng khuôn in vào sáp ong nóng chảy rồi in lên vải. Vải sau khi nhuộm chàm sẽ hiện lên hoa văn màu xanh lơ do phủ lớp sáp ong nên không bị thấm màu chàm.

Người Dao Tiền ở Tuyên Quang

Người Dao nói rằng, để hoàn thành một bộ trang phục mặc hàng ngày mất khoảng gần 1 năm nếu làm nhanh, người làm chậm phải mất 2 năm mới may xong bộ quần áo. Do vậy, trang phục dân tộc Dao tưởng chừng như đơn giản hưng để làm nên bộ quần áo như thế này hoặc để mặc được theo đúng truyền thống của người Dao thì không đơn giản chút nào. Đây có thể xem là nét riêng, tạo nên bản sắc của dân tộc Dao mà không hề pha lẫn với bất kỳ dân tộc nào trên đất nước Việt Nam.

Tất cả tài năng, trình độ tư duy, khả năng thẩm mỹ đều được người Dao truyền tải vô cùng đặc sắc và phong phú trên hoa văn và những mảnh vải họ làm ra.

Bài viết liên quan:

1/ Thú vị cách người Dao Tiền nhuộm chàm – tạo hoa văn bằng sáp ong trên vải

2/ Thú vị cách người Dao Tiền nhuộm chàm – tạo hoa văn bằng sáp ong trên vải – Phần 2

By: Lê Thư (lethianhthu.com)

0919.39 79 80

Email: thulta0406@gmail.com

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s