Người Đông Chăm tạo ra thổ cẩm như thế nào?

Đông Chăm gồm những người Chăm cư trú ở Ninh Thuận, Bình Thuận, có tên gọi là Campaduraga. Người Chăm Ninh Thuận-Bình Thuận có hai nhóm chính phân theo tín ngưỡng là Chăm Ahiêr (Chăm Bàlamôn) và Chăm Awal (Chăm Bàni).

Địa lý sinh sống và tín ngưỡng tôn giáo góp phần định hình phương thức cũng như nguyên liệu, hoa văn trong các sản phẩm vải dệt của người Đông Chăm. Ngày nay, tất cả các nguồn nguyên liệu đều được mua trên thị trường. Còn thập niên 50 trở về trước, quy trình dệt vải của người Đông Chăm như thế nào, chúng ta hãy cũng tìm hiểu nhé.

1/ Về nguyên liệu:

Người Chăm thường trồng cây bông để lấy sợi.

2/ Gia công nguyên liệu để làm ra sợi tơ:

Kéo bông thành sợi chỉ qua các công đoạn như: cán bông, bắn bông, làm con bông, kéo sợi, se sợi, cuộn chỉ và đánh ống.

3/ Chế biến màu và nhuộm sợi:

Chủ yếu dựa vào màu cây thực vật như: màu đen từ trái muông (trái thị rừng) hoặc được nhuộm bằng lá chùm bầu, sau đó ngâm với bùn non từ 3 đến 7 ngày đêm liên tục. Màu đỏ từ cây phun pan hoặc phải có mủ cây cánh kiến ở trên rừng cao; màu vàng nhạt từ củ nghệ hoặc cốc vang; màu xanh lấy từ cây chàm…

4/ Quay sợi, đánh ống:

Sử dụng nhiều công cụ phức tạp để đưa sợi chỉ vào ống trước khi làm công đoạn tiếp theo (mắc sợi).

5/ Mắc sợi (móc chỉ):

Là hình thức đan theo mẫu mã định sẵn bằng kinh nghiệm. Ngày nay nghệ nhân có thể tư duy, sáng tạo theo mẫu đặt hàng, phong phú về chủng loại.

6/ Bắt go (tạo hoa văn):

Công đoạn cuối cùng trước khi đưa vào khung dệt.

7/ Dệt vải:

Sử dụng 2 loại khung: loại dệt dạng tấm và loại dệt dạng dải.

  • Loại dệt dạng tấm Danưng mưnhim ban khan là loại dệt ra các sản phẩm như: khăn bàn, xà rông, khăn quàng, mền, khăn trải giường… kích thước khung này tối đa là 95cm,­ 240cm.
  • Loại dệt dạng dải Danưng mưnhim jih dalah làm ra các sản phẩm như: Jih, dalah, dây lưng… kích thước 2cm, 24 cm,­ 100m.

Những sản phẩm này được tạo ra có thể nói là rất thân thiện với môi trường vì toàn bộ những nguyên vật liệu này đều lấy từ thiên nhiên. Từ những phẩm vật sẵn có ở thiên nhiên mà làm ra, nhưng để có được 1 tấm vải thành phẩm thì thật không phải là chuyện đơn giản ngày 1 ngày 2 có thể tạo ra được. Chính điều này đã làm nổi bật và tôn vinh tính trong lành của thổ cẩm. Đây là điều mà chúng tôi cũng như những người luôn quan tâm đến thiên nhiên, đến môi trường hướng đến.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s