Sáng tạo với hoa văn sáp ong – Thổ cẩm Mela

Vải làm từ vỏ cây lanh kết hợp với hoa văn sáp ong là sản phẩm độc đáo khác của người dân tộc H’Mông. Tất cả người H’Mông đều thích mặc vải lanh bởi nó vừa mát vừa mềm mại. Quanh nhà của người H’Mông không bao giờ thiếu được cây lanh và cây chàm, vải lanh quả là sản phẩm tuyệt vời của sự kết hợp hai loại cây này.

Cây lanh trồng để dóc lấy vỏ, đem tước nhỏ ra rồi luộc lên, sau khi sôi vớt ra rũ sạch lại luộc tiếp. Cứ làm như vậy tới khi những sợi cây tước nhỏ sẽ có màu trắng tinh rất mềm và chắc chắn.Để tạo ra những mảnh vải, người ta đem sợi lanh vào khung cửi dệt. Khung cửi, tiếng thoi đưa lách cách, sợi lanh… đã gắn bó với người đàn bà suốt cả một đời. Từ khi còn là cô thiếu nữ mới bỡ ngỡ về nhà chồng cho tới khi con mắt đã mờ, đôi tay đã mỏi thì vẫn không ngừng đưa thoi.

Sợi lanh sau khi được dệt thành tấm vải sẽ được đem đi nhuộm màu bằng lá chàm, một loại cây không thể thiếu trong vườn nhà của người Mông. Người ta lấy lá chàm trộn với nước gio ngâm trong ba ngày, sau đó trộn với nước vôi để tạo ra được một loại bùn sền sệt để nhuộm. Nhúng vải trắng trong nước chàm một lần sẽ ra màu chàm nhạt. Sau đó người ta phơi khô. Nếu muốn màu đậm hơn thì lại nhúng và phơi khô lần sau, lần sau nữa, thậm chí đến tận màu đen.

Và họ đã bộc lộ tính sáng tạo của mình khi nghĩ ra một phương pháp rất hay để tạo ra những hoa văn màu sáng trên nền chàm. Đó là cách dùng sáp ong tạo nên những hoa văn trên nền vải trắng:

1/ In sáp ong là dùng khuôn có chạm khắc các họa tiết trang trí từ trước rồi nhúng vào sáp ong được đun nóng và dập lên vải trắng.

2/ Còn vẽ sáp ong các nghệ nhân dùng bút vẽ riêng và chấm vào bát sáp ong, vẽ theo ý thích của mình. Người Mông có riêng một bộ bút 8 chiếc với kính cỡ, hình thù khác nhau để tạo ra những hoa văn độc đáo.

Khi khô sáp ong đông đặc như sáp nến, người ta mang đi nhuộm chàm nhiều lần và phơi khô. Khi phơi không được phơi chỗ nắng quá sáp ong sẽ bị tan hết. Sở dĩ người Mông dùng sáp ong để vẽ là bởi khi công đoạn này đã hoàn thành, cả tấm vải sẽ được đem nhuộm chàm. Chỗ không có sáp ong sẽ được nhuộm thành màu chàm đen. Còn chỗ có sáp ong, chàm không thấm vào được. Sau đó, người ta nấu chảy sáp ong đi, những hoa văn được vẽ bằng sáp ong sẽ trở thành màu trắng xanh. Đây là bí quyết tưởng chừng rất đơn giản nhưng lại hết sức thông minh và sáng tạo của người H’Mông.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s